Tyle razy pytano nas o zdanie, czyli o konsultacjach społecznych


Konsultacje społeczne to sposób uzyskiwania opinii, stanowisk, propozycji itp. od instytucji i osób, których dotkną skutki proponowanych przez administrację działań. Portal NGO.PL proponuje następującą definicję: Konsultacje społeczne to proces dialogu pomiędzy przedstawicielami władz (każdego szczebla - od lokalnych po centralne) a mieszkańcami, mający na celu zebranie głosów mieszkańców i w oparciu o nie podjęcie przez władze optymalnych decyzji w sprawach publicznych.


Konsultacje społeczne są niezwykle istotne dla jakości działań samorządu, lokalnej polityki, demokracji i życia publicznego. Są formą partycypacji obywatelskiej, czyli włączania mieszkańców w życie miasta. Jednym z najważniejszych efektów takiego włączania jest pobudzenie poczucia odpowiedzialności za dobro wspólne, budowa wspólnoty. Proces konsultacji spełnia jeszcze jedną bardzo ważną funkcję - informowania społeczności lokalnej o planowanych działaniach i możliwych efektach tych działań.


Instytucja konsultacji społecznych jest regulowana przez szereg aktów prawnych, począwszy od Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez ustawę o samorządzie, po ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Zgodnie z tymi przepisami rząd i samorządy mogą przeprowadzić konsultacje społeczne w wypadkach przewidzianych ustawą (wtedy często są one obowiązkowe) oraz w innych sprawach ważnych dla wspólnot samorządowych. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami określają uchwały rad odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego (gmin, miast, powiatów, województw).


W naszym mieście procedurę konsultacji społecznych reguluje Uchwała Rady Miejskiej Nr II/24/2018 z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie Statutu Miasta Gliwice. Odpowiednie przepisy znajdują się w rozdziale 5 - konsultacje społeczne:


§ 15. Statutu Miasta Gliwice:
1. Konsultacje społeczne są formą zasięgania opinii mieszkańców Miasta.
2. Konsultacje przeprowadza się w przypadkach przewidzianych w przepisach powszechnie obowiązujących (konsultacje obowiązkowe) oraz w sprawach uznanych za ważne dla Miasta (konsultacje fakultatywne).
3. Decyzję o przeprowadzeniu konsultacji podejmuje Rada lub Prezydent, w zależności od zakresu kompetencji organu w sprawie podlegającej konsultacjom.
4. Konsultacje mogą być przeprowadzone w formie:
1) ankiet publicznych, w tym internetowych;
2) zebrań mieszkańców;
3) opinii organów jednostek pomocniczych;
4) opinii zainteresowanych instytucji i stowarzyszeń;
5) opinii zainteresowanych mieszkańców po publicznym ogłoszeniu zamierzonego przedsięwzięcia.
5. Konsultacje mogą mieć zasięg:
1) ogólnomiejski;
2) lokalny (np. dzielnicowy);
3) środowiskowy, w odniesieniu do określonej grupy społecznej.
6. W zależności od rodzaju sprawy, decyzję o wyborze formy, zasięgu i czasu trwania konsultacji obowiązkowych podejmuje Prezydent, a o wyborze formy, zasięgu i czasu trwania konsultacji fakultatywnych podejmuje organ, który decyduje o przeprowadzeniu konsultacji, biorąc pod uwagę optymalny sposób dotarcia do mieszkańców i zapewniając jak największą reprezentatywność prowadzonych konsultacji.
7. Ogłoszenie o konsultacjach publikuje się w prasie lokalnej, Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej Urzędu. Ogłoszenie takie powinno zawierać w szczególności opis przedmiotu konsultacji, oraz sposób i termin udzielenia odpowiedzi.
8. Okres oczekiwania na opinie i uwagi mieszkańców o przedmiocie konsultacji nie może być krótszy niż 14 dni.
9. Informację o wynikach konsultacji opracowuje Prezydent i publikuje w prasie lokalnej, Biuletynie Informacji Publicznej oraz na stronie internetowej Urzędu.
10. Wyniki konsultacji nie są wiążące dla organów Miasta, o ile powszechnie obowiązujące przepisy prawa nie stanowią inaczej.
11. W szczególnie ważnych sprawach, Rada może ustalić zasady i tryb przeprowadzania konsultacji odrębną uchwałą.
12. Rada ustala odrębną uchwałą wymagania dotyczące szczególnej formy konsultacji społecznych – budżetu obywatelskiego.

Ile razy, w ciągu ostatnich pięciu lat, władze miasta pytały o zdanie mieszkańców w kluczowych dla nas sprawach (w szczególności takich, których konsultowanie nie jest obligatoryjne)?




źródło: www.bip.gliwice.eu



W trakcie ostatnich pięciu lat spytano mieszkańców o zdanie zaledwie dwa razy. Nie liczymy tu oczywiście wszystkich konsultacji aktów prawnych, których konsultowanie jest obligatoryjne, a w których rzadko kiedy ktoś bierze udział. Wybrane przez nas konsultacje dotyczyły:

  • w 2019 roku - projektu uchwały Rady Miasta Gliwice w sprawie Gliwickiej Inicjatywy Lokalnej (obligatoryjne). W konsultacjach wpłynęła jedna uwaga.

  • w 2016 roku - planowanej inwestycji przeciwpowodziowej na potoku Ostropka (fakultatywne). W konsultacjach wpłynęło dziewięć opinii od mieszkańców.


Najsłynniejsze konsultacje przeprowadzone do tej pory przez gliwicki samorząd dotyczyły budowy hali Podium (Arena) w 2012 roku, miały one jednak nieformalny przebieg (brak zarządzenia Prezydenta Miasta o organizacji konsultacji). Nie znaleźliśmy także informacji o tych konsultacjach w gliwickim Biuletynie Informacji Publicznej. O konsultacjach rozpisywały się za to media:


" Po przeliczeniu ankiet odnotowano następujące wyniki:

  • liczba mieszkańców uprawnionych do udziału w konsultacjach: 156203

  • liczba ankiet wyjętych z urn: 9242

  • liczba ankiet prawidłowo wypełnionych: 9175

  • liczba ankiet nieważnych: 67

  • liczba głosów na TAK: 5664

  • liczba głosów na NIE: 3511

Udział w konsultacjach wzięło 5,92% uprawnionych, 61,73% uczestników konsultacji poparło budowę hali „Podium”, 38,27% było przeciw.

Łączny koszt konsultacji wyniósł niespełna 72 tys. zł, z tego koszt wydruku i dystrybucji listu 35 tys. zł, niespełna 30 tys. zł wydano na pozostałe działania informacyjne."



Zapisz się do naszego Newslettera

Sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolności ze środków „Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich

na lata 2018-2030 PROO”.